Houtsoorten voor een houten huis: constructie en gevel

Een houten huis wordt opgebouwd uit twee verschillende groepen houtsoorten: constructiehout dat de dragende functie vervult, en gevelhout dat tegen weer en wind moet kunnen. Deze pagina zet op een rij welk hout in de constructie zit en waarom, wat de duurzaamheidsklassen voor gevelhout betekenen, en hoe je de juiste houtsoort kiest voor gevel en constructie.

Welke houtsoorten gebruik je voor een houten huis?

In een houten huis zitten twee verschillende groepen houtsoorten met twee verschillende taken. In de draagconstructie zit vrijwel altijd gedroogd vuren, omdat dat hout binnen de wandopbouw droog blijft en daar zijn sterkte optimaal levert. In de gevel zit hout dat tegen weer en wind moet kunnen, en daar lopen de keuzes en de prijzen wél ver uiteen.

Het hout in de draagconstructie

Het constructiehout van een houtskeletbouwwoning is gedroogd naaldhout, in de praktijk meestal vuren. Dat is geen bezuiniging maar een bewuste keuze: vuren is sterk in verhouding tot zijn gewicht, maatvast na drogen, goed verkrijgbaar in gecertificeerde kwaliteit en goed te verwerken met nagels en schroeven.

Doorslaggevend is niet de soort maar de conditie. Constructiehout wordt kamerdroog verwerkt, met een vochtgehalte rond de 16 procent of lager, en krijgt een sterkteklasse mee, bijvoorbeeld C24. Die sterkteklasse is wat de constructeur in zijn berekening gebruikt. Zolang het hout droog blijft, en dat is precies wat de wandopbouw met een dampremmende laag en een geventileerde spouw regelt, gaat het onbeperkt mee en is het ongevoelig voor schimmels en insecten.

Bij massieve houtbouw in CLT worden dezelfde naaldhoutsoorten gebruikt, maar dan in kruislings verlijmde lagen. Door die kruislaagse opbouw werkt het paneel nauwelijks en kan het grote overspanningen aan.

Voor speciale toepassingen wordt zwaarder hout ingezet. Gelamineerde liggers van vuren of lariks worden gebruikt waar grote overspanningen nodig zijn, bijvoorbeeld boven een brede raampartij of bij een open plattegrond. Douglas en lariks worden gekozen waar de constructie in het zicht blijft, zoals bij een overstek, een veranda of een zichtbare kapconstructie, omdat die soorten ook onbehandeld tegen buitencondities kunnen.

Duurzaamheidsklassen: wat de cijfers betekenen

Voor hout dat buiten wordt toegepast bestaat een classificatie van natuurlijke duurzaamheid, vastgelegd in de norm NEN-EN 350. Die klasse zegt hoe goed het kernhout van een soort uit zichzelf bestand is tegen schimmelaantasting, op een schaal van 1 tot 5, waarbij 1 het meest duurzaam is.

Voor gevelbekleding die vol aan weer en wind staat, zijn houtsoorten in klasse 1 en 2 geschikt zonder verdere behandeling. Soorten in klasse 3 en lager moeten verduurzaamd of gemodificeerd worden, of zo worden gedetailleerd dat het hout nooit langdurig nat kan blijven.

Twee dingen zijn daarbij belangrijk om te weten. De klasse geldt voor het kernhout: het spinthout van vrijwel elke soort is gevoelig voor aantasting, ongeacht de klasse van de soort als geheel. En een hoge duurzaamheidsklasse zegt niets over de sterkte. Western red cedar zit in een gunstige duurzaamheidsklasse maar is een zachte soort, en is daardoor minder geschikt als het hout ook mechanisch belast wordt.

Gevelhout: de vijf gangbare keuzes in Nederland

De meeste houten gevels in Nederland zijn uitgevoerd in een van vijf varianten.

Verduurzaamd vuren is de voordeligste optie. Vuren zit van nature in een lage duurzaamheidsklasse en wordt daarom geïmpregneerd. Het is breed verkrijgbaar en wordt meestal geschilderd of gebeitst toegepast.

Lariks heeft een betere natuurlijke duurzaamheid dan vuren en een warme, levendige tekening. Centrum Hout adviseert lariks minimaal rondom te voorzien van een semi-transparante beits, ook al wordt het soms onbehandeld toegepast.

Douglas lijkt op lariks, met een geelbruine tot roze kernhoutkleur, en wordt veel gebruikt voor zowel gevelbekleding als zichtbare constructiedelen zoals overkappingen.

Western red cedar is de klassieke keuze voor gevels die onbehandeld mogen vergrijzen. De soort is zacht en licht, heeft een gunstige duurzaamheidsklasse en een gladde, noestvrije uitstraling. Let op: cedar bevat inhoudsstoffen die roestvorming bevorderen, dus combineer het niet met lood, ijzer of in sommige gevallen aluminium.

Gemodificeerd hout is de duurste categorie en de meest onderhoudsarme. Bij Accoya wordt het hout chemisch behandeld via acetylering, bij thermisch gemodificeerd hout gebeurt dat met hitte. Beide verbeteren de duurzaamheid en de maatvastheid sterk. Accoya haalt de hoogste duurzaamheidsklasse.

Persoonlijk advies of een vraag?

Wij helpen graag!
Bel: 0418 - 700 507 of mail naar: info@houtenhuizen.nu

Hoe je kiest: niet op prijs per vierkante meter

De aanschafprijs is de verkeerde maatstaf, omdat het onderhoud over dertig jaar het verschil groter of juist kleiner maakt dan de offerte doet vermoeden.

AfwegingWat je kiest
Laagste aanschafprijs, bereid tot onderhoudVerduurzaamd vuren, geschilderd of gebeitst
Natuurlijke uitstraling, gemiddeld onderhoudLariks of douglas, met semi-transparante beits
Onbehandeld laten vergrijzenWestern red cedar of een andere soort in klasse 1 of 2
Zo min mogelijk onderhoud, hoger budgetAccoya of thermisch gemodificeerd hout
Zichtbaar constructiehout buitenDouglas of lariks

Drie vragen helpen bij het kiezen. Wil je de gevel laten vergrijzen of wil je een vaste kleur vasthouden? Vergrijzen betekent minder onderhoud, maar wel een gevel die per oriëntatie ongelijkmatig verkleurt. Hoeveel onderhoud ben je bereid te doen of te laten doen? En hoe staat de gevel georiënteerd? Een zuidwestgevel krijgt in Nederland de meeste zon en slagregen, en verweert merkbaar sneller dan een noordgevel.

Een praktische tussenweg die vaak wordt gekozen: een duurzamere of onderhoudsarmere houtsoort op de zuid- en westgevel, en een voordeligere soort op de gevels die minder te verduren krijgen.

Herkomst en certificering

Vraag voor zowel constructiehout als gevelbekleding om FSC- of PEFC-certificering. Die keurmerken tonen aan dat het hout uit verantwoord beheerd bos komt, en dat is de voorwaarde waaronder de klimaatwinst van duurzaam bouwen met hout daadwerkelijk standhoudt.

Europees naaldhout uit Scandinavië en de Baltische staten vormt het grootste deel van het constructiehout dat in Nederlandse houtbouw wordt toegepast. De transportafstand is kort en de ketens zijn goed gecertificeerd. Bij tropisch hardhout is certificering extra belangrijk, en weegt de transportafstand zwaarder mee in de milieuprestatie.

Veelgestelde vragen

Welke houtsoort zit er in de constructie van een houten huis?
Vrijwel altijd gedroogd vuren, met een sterkteklasse zoals C24 en een vochtgehalte rond de 16 procent. Het hout zit droog ingepakt in de wandopbouw en blijft daardoor zijn hele levensduur in conditie.

Wat betekent de duurzaamheidsklasse van hout?
Die geeft volgens NEN-EN 350 aan hoe goed het kernhout van nature bestand is tegen schimmelaantasting, van klasse 1 (zeer duurzaam) tot klasse 5. Voor gevelbekleding die vol aan weer en wind staat zijn klasse 1 en 2 zonder behandeling geschikt.

Welke houtsoort vraagt het minste onderhoud?
Gemodificeerd hout zoals Accoya of thermisch gemodificeerd hout. Die soorten zijn het duurst in aanschaf en het goedkoopst in onderhoud.

Kan ik een houten gevel onbehandeld laten?
Ja, bij soorten in duurzaamheidsklasse 1 of 2, zoals western red cedar. De gevel vergrijst dan en verkleurt per oriëntatie ongelijkmatig. Dat is een esthetische keuze, geen technisch probleem.

Is duurder hout altijd beter?
Nee. Duurder hout is doorgaans duurzamer en onderhoudsarmer, maar niet per se sterker. Western red cedar scoort goed op duurzaamheid en slecht op hardheid, en is daarom niet geschikt waar het hout mechanisch belast wordt.

Mag ik cedar combineren met metalen bevestiging?
Niet met lood, ijzer of in sommige gevallen aluminium. Western red cedar bevat inhoudsstoffen die roestvorming bevorderen. Gebruik roestvast bevestigingsmateriaal.

Gerelateerde onderwerpen